Πώς και γιατί επελέγη το πολύπλοκο σύστημα εκλογής προέδρου στις ΗΠΑ

550
Πώς και γιατί επελέγη το πολύπλοκο σύστημα εκλογής προέδρου στις ΗΠΑ

Πώς και γιατί επελέγη το πολύπλοκο σύστημα εκλογής προέδρου στις ΗΠΑ

της Κατερίνας Παναγιώτου

Μια νέα ειρωνική διάσταση αναδεικνύεται τώρα, σε μια εκλογική αναμέτρηση που ούτως ή άλλως περιείχε στοιχεία ειρωνείας, καθώς μερίδα πολιτών στις Ηνωμένες Πολιτείες, αρνούνται να αποδεχθούν τη νίκη του νεοεκλεγέντος προέδρου. Εν όψει της ψηφοφορίας των εκλεκτόρων, η οποία στην πραγματικότητα, θεωρείται μια τυπική διαδικασία, οπαδοί της Χίλαρι Κλίντον ξεκίνησαν μάλιστα εκστρατεία συγκέντρωσης υπογραφών μέσω Διαδικτύου και καλούν το Σώμα των Εκλεκτόρων να ψηφίσει Χίλαρι αντί για Τραμπ. Η ειρωνεία έγκειται στο ότι ήταν ο Τραμπ εκείνος που απειλούσε να μη δεχθεί το αποτέλεσμα των εκλογών ενώ το στρατόπεδο Κλίντον τον κατηγορούσε ότι προσέβαλε την ιερότητα της Δημοκρατίας. Τώρα έχει γίνει αντιστροφή ρόλων αν και η ίδια η κ. Κλίντον έχει ξεκάθαρα αποδεχθεί την ήττα της.

Η ειρωνεία αφορά επίσης το γεγονός πως, όπως επισημαίνουν αναλυτές, το να ζητά κανείς από τους εκλέκτορες να ψηφίσουν κάτι διαφορετικό, από αυτό για το οποίο έχουν δεσμευθεί είναι απολύτως νόμιμο. Στην πραγματικότητα, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν εκλέγεται ούτε με βάση τη λαϊκή ψήφο αλλά ούτε και με απλή πρόσθεση των εκλεκτορικών ψήφων. Οι πρόεδροι εκλέγονται από τους εκλέκτορες τους οποίους οι ψηφοφόροι έχουν επιλέξει για να εκφράσουν τη βούλησή της τη μέρα της ψηφοφορίας. Οι εκλέκτορες έχουν προηγουμένως επιλεγεί από τα κόμματα στα οποία θεωρείται δεδομε΄νο, ότι θα είναι πιστοί. Ωστόσο, η ψήφος τους τούς ανήκει και με βάση το Σύνταγμα έχουν κάθε δικαίωμα να χρησιμοποιήσουν μόνο την προσωπική κρίση τους όταν φθάσουν στην κάλπη.

Κι ενώ είναι θεωρητικά απίθανο, το ενδεχόμενο αυτό δεν μπορεί να αποκλειστεί. Έτσι, οι οπαδοί της Χίλαρι στη διαδικτυακή αίτησή τους στο change.org δεν χάνουν τις ελπίδες τους και καλούν τους εκλέκτορες «να αγνοήσουν τις ψήφους των Πολιτειών που εκπροσωπούν και να ψηφίσουν την (πρώην) υπουργό Εξωτερικών, Κλίντον.»

Δημιουργία του συστήματος

Οι μελετητές της αμερικανικής ιστορίας υπογραμμίζουν πως εκείνοι που δημιούργησαν τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής δεν επέλεξαν τυχαία το συγκεκριμένο σύστημα εκλογής καθώς πρόκειται για μια χώρα που ιδρύθηκε όχι ως άμεση δημοκρατία αλλά ως αντιπροσωπευτική δημοκρατία, η οποία αφού αρχικά άφηνε απέξω εκείνους που δεν είχαν δικαίωμα ψήφου (δούλους, γυναίκες, άνδρες χωρίς περιουσία σε πολλές από τις ομόσπονδες πολιτείες), υπαγόρευε την επιλογή αντιπροσώπων που θα είχαν λόγο αντί των πολιτών. Βεβαίως οι αντιπρόσωποι των πολιτών δεν ήταν ποτέ υποχρεωμένοι να ακολουθούν δουλικά την κοινή γνώμη αλλά μπορούσαν να ακολουθήσουν αυστηρά και μόνο τη δική τους κρίση.

Τρόπον τινά εκείνοι που δημιούργησαν το πλαίσιο για τις Ηνωμένες Πολιτείες θέλησαν να διασφαλίσουν πως θα γίνεται ένα φιλτράρισμα των παθών, που μπορεί να κυριεύσουν κάποτε το έθνος και πως η εθνική πολιτική δεν θα είναι όμηρος αυτών των παθών.

Το Σώμα των Εκλεκτόρων, προέρχεται από αυτή την αρχική σύλληψη του «Ρεπουμπλικανισμού», που διαφέρει επίσης από το κοινοβουλευτικό σύστημα. Με δεδομένο πως κάθε πολιτεία μπορεί να κάνει τη διαφορά στο πλαίσιο της ψηφοφορίας των εκλεκτόρων, κάθε υποψήφιος πρέπει να λαμβάνει υπόψιν πρώτα το συμφέρον της χώρας στο σύνολό της.

Τελικά

Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ένα τεράστιο κράτος με πολύ διαφοροποιημένα συμφέροντα. Έτσι, ήταν από την αρχή δημιουργίας τους απαραίτητο να αντιμετωπιστεί το γεγονός πως απαιτείτο σεβασμός των συμφερόντων όλων των ξεχωριστών πολιτειών και όχι εκείνων που θα ήταν πιο ισχυρές με βάση κάποιο συγκεκριμένο κριτήριο (πληθυσμό, ανάπτυξη κ.τλ.). Αυτό θα ήταν και το στοιχείο που θα απέτρεπε στο μέλλον κάθε εχθρότητα και κακό ανταγωνισμό μεταξύ των διαφορετικών πολιτειών ή ακόμη χειρότερα αποσχιστικές τάσεις μέχρι και εμφύλιες συγκρούσεις. Τώρα για καθεμιά από τις Ηνωμένες Πολιτείες, που όλες είναι απαραίτητες για διαφορετικούς γεωπολιτικούς λόγους, είναι κατοχυρωμένο πως τα συμφέροντά τους θα αναγνωρίζονται από ολόκληρες τις ΗΠΑ.

Όπως επισημαίνουν πολιτικοί επιστήμονες οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μια γεωπολιτική εφεύρεση, στο πλαίσιο της οποίας αποξενώνεται οτιδήποτε θα μπορούσε να υπονομεύσει το κοινό εθνικό συμφέρον. Και κάπως έτσι, ενώ δεν μπορούμε να μιλάμε για άμεση δημοκρατία, μιλάμε όμως για μια δημοκρατική μορφή διακυβέρνησης διά αντιπροσώπων κι ένα ομοσπονδιακό σύστημα που βασίζεται σε κυρίαρχα κράτη, τις πολιτείες. Κατ’ επέκταση, όπως λένε οι Αμερικανοί «αν κάποιος υποψήφιος αγνοήσει ή προσβάλλει αυτή τη λογική, κινδυνεύει να γράψει τα απομνημονεύματά του προτού καν κυβερνήσει».

Αμερικανοί αναλυτές επισημαίνουν έτσι πως για την Κλίντον, το γεγονός ότι κέρδισε τη λαϊκή ψήφο ήρθε απλώς να χρυσώσει το πικρό χάπι της ήττας – καθώς η νίκη βασίζεται στα 538 μέλη του Σώματος των Εκλεκτόρων, το καθένα απ’ τα οποία εκπροσωπεί μια Πολιτεία ανάλογα με τον πληθυσμό της. Ο αριθμός των εκλεκτορικών ψήφων μιας Πολιτείας αντιστοιχεί με την εκπροσώπησή της στο Κογκρέσο (τις περισσότερες έχει η  Καλιφόρνια με 55).

πηγή:politically.gr